Qëndroni fort për drejtësinë, edhe kundër vetes

Falënderimi i takon Allahut. Bekimi dhe paqja qofshin mbi të Dërguarin e Allahut dhe mbi ata që e ndjekin.

Allahu thotë, në përkthimin e kuptimit: «O ju që besuat! Qëndroni fort për drejtësinë, duke dëshmuar për Allahun, edhe nëse është kundër vetes suaj, prindërve ose të afërmve.» Një thirrje që nis me besimin dhe na vendos para një prove të hollë: a e duam të drejtën vetëm kur është në anën tonë, apo edhe kur është kundër nesh? [1]

Drejtësia kërkon që ta mbajmë e të qëndrojmë në të vazhdimisht. Ajeti na edukon me një virtyt të qëndrueshëm: të mos jemi të drejtë vetëm kur përfundimi na pëlqen e pastaj ta ndryshojmë peshoren kur ndryshon interesi. Dëshmia për Allahun na kujton kë kërkojmë ta kënaqim, para se të shohim kush do të zemërohet apo gëzohet nga fjala jonë.

Një nga vendet më të vështira të drejtësisë është ta pranojmë gabimin tonë. Mangësitë e të tjerëve i numërojmë lehtë në pak minuta, ndërsa mund të na duhet shumë kohë për të thënë: të kam bërë padrejtësi. Vetja gjen justifikime për veprimin e saj, pastaj e gjykon ashpër po atë veprim te tjetri. Kurani na zgjon nga kjo prirje dhe e nis me të drejtën, edhe kundër vetes.

Një punonjës vonohet në detyrë dhe justifikohet me ngarkesën, por kur vonohet kolegu, e quan të pakujdesshëm. Një baba ngre zërin sepse është i lodhur, por nuk e pranon gabimin e djalit kur ai është i lodhur. Nuk i mohojmë dallimet mes situatave, por pyesim sinqerisht: po kërkoj të vërtetën apo një shprehje që më shpall mua të pafajshëm dhe tjetrin fajtor?

Pastaj ajeti përmend prindërit dhe të afërmit, sepse dashuria mund ta vështirësojë shikimin e gabimit. I duam, sillemi mirë me ta dhe ua njohim meritat, por kjo dashuri nuk na lejon të dëshmojmë atë që nuk e pamë, të mbulojmë një sulm ose t'ia ngarkojmë një të pafajshmi gabimin e të afërmit. Ta ndihmosh të dashurin do të thotë edhe ta ndihmosh të kthehet tek e drejta dhe ta ndalosh vazhdimin e padrejtësisë.

Në grindjen mes fëmijëve, zemra mund të anojë nga më i vogli ose ai që na ngjan më shumë, e të gjykojë para se të dëgjojë. Në një mosmarrëveshje familjare dëgjojmë palën që e duam dhe besojmë gjithçka. Këtu fillon zbatimi i ajetit: ngadalësojmë, dëgjojmë, dallojmë atë që dimë nga ajo që hamendësojmë dhe i japim secilit mundësi të shpjegohet pa poshtërim.

Na ndihmon t'ua ndërrojmë njerëzve vendet në mendje: po ta kishte bërë këtë dikush që nuk e njoh, a do t'i kërkoja justifikim kaq shpejt? Po të ishte djali im i dëmtuari, a do ta quaja kaq të vogël çështjen? Kjo pyetje nuk mjafton për gjykim, por zbulon animin e zemrës dhe na fton t'i kërkojmë faktet më seriozisht. Dëshira mund të hyjë nga dera e dashurisë së sinqertë dhe të na zbukurojë një padrejtësi që nuk do ta pranonim për vete.

Pastaj Allahu thotë, në kuptim: «Qoftë i pasur apo i varfër, Allahu është më i denjë të kujdeset për të dy.» Shpresa për përfitim nga i pasuri ose frika prej tij të mos na shtyjë ta përkrahim në të pavërtetën. As dhembshuria për të varfrin të mos na shtyjë t'i japim të drejtën e dikujt tjetër. E mëshirojmë nevojtarin, i japim nga e jona dhe gjykojmë drejt. Allahu është më i mëshirshëm me robërit dhe e di më mirë çfarë i ndreq. [2]

Njëra palë mund të flasë më bukur ose ta njohë më mirë gjuhën e sistemin, ndërsa tjetra pengohet dhe nuk e paraqet dot argumentin. Shprehja e bukur nuk vërteton pretendimin dhe hutimi nuk vërteton gabimin. Në bashkësitë tona shumëgjuhëshe duhet ta ndihmojmë atë që e ka të vështirë të shprehet, që fjala e tij të dëgjohet ashtu siç është.

Në suren El-Maide vjen një provë tjetër. Në përkthimin e kuptimit: «Urrejtja ndaj një populli të mos ju shtyjë të mos jeni të drejtë. Jini të drejtë: kjo është më afër devotshmërisë.» Fjala e përdorur nënkupton urrejtjen; ajo nuk duhet të na çojë në padrejtësi. Ajeti i sures En-Nisa na kujton çfarë mund të na bëjë dashuria, ndërsa ai i El-Maides çfarë mund të na bëjë urrejtja. Të gjithëve na duhet ky kujtim kur gjykojmë ose flasim. [3]

Mund të mos pajtohemi me dikë në fe, mendim ose politikë dhe ai të ketë një të drejtë tek ne. Ia japim sepse është e drejtë, edhe nëse mosmarrëveshja mbetet. Dikush që nuk e duam mund të thotë diçka të saktë; nuk e hedhim poshtë vetëm për emrin e tij. Drejtësia që shfaqet në zemërim është dëshmia më e sinqertë se parimet jetojnë në zemër, jo vetëm në fjalët që zbukurojnë tubimet.

Edhe në mbështetjen e të shtypurve na duhet kjo peshore. Mbrojmë të drejtat e tyre dhe refuzojmë sulmin ndaj tyre, por nuk e lejojmë dhimbjen të kthehet në akuzë kundër çdo individi të një populli tjetër. Njeriu përgjigjet për atë që bën; pafajësia nuk hiqet për shkak të emrit apo prejardhjes. Ruajtja e drejtësisë mund të jetë e vështirë kur zemërohemi, prandaj duhet ta kujtojmë sidomos atëherë.

Më tej, ajeti i sures En-Nisa paralajmëron kundër ndjekjes së dëshirës, shtrembërimit të dëshmisë ose shmangies së saj. Njeriu mund të mos gënjejë haptas, por të tregojë gjysmën e historisë dhe të fshehë gjysmën që ia ndryshon kuptimin. Publikon një video të prerë, përcjell një fjali jashtë kontekstit ose hesht për një të dhënë sepse nuk i shërben qëndrimit të vet. Këto janë vende që kërkojnë devotshmëri dhe rishikim.

Drejtësia nuk do të thotë të nxitojmë të gjykojmë çdo çështje. Ndonjëherë fjala më e drejtë është: nuk e di; nuk e kam dëgjuar palën tjetër; ose kjo kërkon specialist. Kur ka të drejta të kontestuara, ndjekim rrugën e duhur, kërkojmë ndihmën e ekspertëve dhe nuk i zëvendësojmë verifikimin e procedurat që ruajnë të drejtat me gjykimet e tubimeve.

Drejtësi është edhe të mos i mbledhim të gjitha gabimet e njeriut në çdo grindje. Mund të diskutojmë një takim ose angazhim të caktuar, pastaj të thërrasim dhjetë vjet mosmarrëveshjesh dhe ta mbyllim derën e zgjidhjes. Le ta trajtojmë të drejtën që kemi përpara sipas asaj që dimë, të dallojmë veprimin nga njeriu dhe të pranojmë korrigjimin kur del e dhënë e re. Kështu njerëzit gjejnë hapësirë për kthim, pa ndier se çdo gabim bëhet gjykim përfundimtar mbi ta.

Dikush mund të thotë: drejtësia kushton; mund të humbas miratimin e një të afërmi ose një përfitim të shpejtë. Po, ajo kërkon durim e urtësi, prandaj Allahu e lidhi me besimin dhe devotshmërinë. Kërkojmë butësi në shpjegim, ruajmë këshillën dhe fshehim atë që nuk ka dobi të publikohet, por nuk e bëjmë mirësjelljen mbulesë për zhdukjen e një të drejte të vërtetuar.

Fillo sot me një situatë të afërt që kërkon paanësi. Mund të jetë një falje që e shtyn, një e drejtë financiare, një lajm që përcjelle ose një mosmarrëveshje ku gjykove para se të dëgjoje. Rishikoje veten, plotëso dijen që të mungon dhe përmbush atë që të bëhet e qartë. Nëse gabove, mos e ruaj gabimin me krenari. Kthimi te drejtësia është më i mirë se mbrojtja e gjatë e vetes.

Jemi të drejtë për hir të Allahut me ata që duam e ata që nuk duam, kur e drejta është në anën tonë dhe kur është kundër nesh. O Allah, na dhuro sinqeritet e paanësi, pastroji zemrat nga animi i dëshirës, na ndihmo t'i përmbushim të drejtat dhe na bëj të qëndrueshëm në drejtësi, dëshmitarë për Ty.

Burimet
[1] Kuran, En-Nisa 4:135.
[2] Kuran, En-Nisa 4:135.
[3] Kuran, El-Maide 5:8.
