Ruaje gjuhën tënde

Falënderimi i takon Allahut. Bekimi dhe paqja qofshin mbi të Dërguarin e Allahut dhe mbi ata që e ndjekin.

Allahu thotë, në përkthimin e kuptimit: «Ai nuk shqipton asnjë fjalë pa pasur pranë një vëzhgues të gatshëm.» Një fjalë që themi në tubim apo një koment që shkruajmë në zemërim mund ta harrojmë shpejt, por nuk humbet tek Allahu. Sa e shpejtë është fjala në kohën tonë dhe sa shumë na duhet një ndalesë që ruan zemrën e gjuhën! [1]

Ukbe ibn Amiri, Allahu qoftë i kënaqur me të, e pyeti të Dërguarin e Allahut: çfarë është shpëtimi? Ai u përgjigj, në përkthim: «Ruaje gjuhën tënde, le të të mjaftojë shtëpia jote dhe qaj për gabimin tënd.» Tri këshilla që na kthejnë tek ajo që mund të ndreqim: fjala jonë, vendi ku strehohemi dhe marrëdhënia me mëkatet tona. Mes pyetjeve për fitim, sukses e përhapje, na duhet edhe kjo: si të shpëtoj nga ajo që ma prish zemrën dhe i lëndon të tjerët? [2]

«Ruaje gjuhën tënde.» Telefoni i ka dhënë secilit një minber të vogël: mund t'u dërgojë dhjetëra njerëzve diçka në një çast. Ajo mund të sjellë mësim, mëshirë e pajtim, por mund të dalë prej tij një thashethem që lëndon të pafajshmin ose një fjalë që shton grindjen. Lehtësia e dërgimit nuk e pakëson përgjegjësinë për atë që dërgojmë; numri i atyre që e përcjellin lajmin nuk e bën të vërtetë.

Komentojmë çdo lajm dhe hyjmë në çdo debat. Mund të flasim për atë që nuk e dimë mirë, sepse heshtja na duket mangësi. Por «nuk e di» e ruan besnikërinë tënde. Nuk e ke detyrim që njerëzit ta dinë mendimin tënd për çdo gjë. Mjafton të mësosh çfarë të duhet, të flasësh brenda dijes sate dhe t'ua lësh specialistëve atë që kërkon përvojën e tyre.

Profeti, paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të, ka thënë, në përkthim: «Kush beson në Allahun dhe Ditën e Fundit, le të thotë të mirën ose të heshtë.» Hadithi hap derën e fjalës së dobishme: dëshmi e drejtë, këshillë, ngushëllim dhe mbrojtje e të shtypurit. Nuk e kthejmë ruajtjen e gjuhës në justifikim për të lënë një detyrë; kërkojmë të mirën në temën, mënyrën dhe kohën e fjalës. [3]

Një dëm i të folurit të shumtë është kur ai zë vendin e punës. Ulemi gjatë duke propozuar për xhaminë, familjen dhe të rinjtë, pastaj asnjë propozim nuk gjen dorë që ta mbajë. Mendimi i dobishëm mund të jetë i mirë në vetvete; disa prej nesh mund ta shoqërojnë edhe me një orë vullnetarizmi, një telefonatë ose një detyrë të qartë. Nuk duhet t'i bëjmë të gjitha, por le të pyesim çfarë mund të bëjmë vërtet.

Reagimet mund të të tundojnë ta ashpërsosh fjalën. Sheh se fjalia e rëndë tërheq përgjigje dhe e përsërit, derisa kënaqësia e ndjekësve bëhet më e rëndësishme se drejtësia e asaj që thua. Vëzhgoje këtë ndryshim në zemër. Ndoshta duhet ta mbyllësh debatin për pak dhe ta lexosh atë që shkrove sikur dikush ta kishte thënë për ty ose familjen tënde. A e pranon mënyrën? A mund ta kuptojë tjetri këshillën pas gjithë atij lëndimi? Ruajtja e gjuhës përfshin zgjedhjen e një shprehjeje që i hap të vërtetës rrugë drejt zemrës.

Para se të publikosh një fjalë, ndalu pak: a e di se është e saktë? A ka dobi përhapja? A po ruaj dinjitetin e njerëzve? Kjo ndalesë mund të pengojë një lëndim të gjatë. Nëse ke gabuar, guxim është ta korrigjosh aty ku e publikove, t'i kërkosh falje atij që i bëre padrejtësi dhe të mësosh ta ruash gjuhën herën tjetër.

Pastaj Profeti tha, në përkthim: «Le të të mjaftojë shtëpia jote.» Një kuptim i këshillës është që njeriu të gjejë në shtëpi hapësirë larg shoqërimit me të keqen e sprovat, duke e ruajtur fenë nga daljet dhe fjalët e panevojshme. Një zbatim që na duhet sot është të ndreqim atë që hyn në shtëpi përmes ekraneve. Trupi mund të jetë në shtëpi, ndërsa zemra jeton të gjitha grindjet e botës.

Shtëpia ku kthehemi ka nevojë për kujdes. Mund të ketë shumë mjete rehatie, por familjarëve t'u mungojë ulja bashkë dhe dëgjimi. Kthehemi të lodhur, secili hap ekranin dhe ditët kalojnë pa ditur çfarë e shqetëson fëmijën apo çfarë e lëndon bashkëshortin a bashkëshorten. Le t'i japim shtëpisë kohë me prani të vërtetë, qoftë pak: ta lëmë telefonin dhe të dëgjojmë sinqerisht.

Këshilla nuk nënkupton të braktisim farefisin, punën apo shërbimin ndaj njerëzve. Shoqërimi i dobishëm ka të drejtën e vet, edhe shtëpia të sajën. Dalim për të mirë dhe strehohemi aty ku ruhen zemrat. Shmangim shoqërinë dhe tubimet që na e përsërisin përgojimin ose e lehtësojnë mëkatin. Pyesim çfarë alternative të mirë mund të ndërtojmë, në vend që vetëm të ankohemi.

Në shtëpitë tona në Evropë ndërthuren gjuhë, orare, shkollë e punë. Duhet të krijojmë hapësirë të përbashkët: një lexim të shkurtër, bisedë për ditën e fëmijëve ose një vakt së bashku. Nuk fillojmë duke e marrë fëmijën në pyetje për gabimet, por i japim siguri që të mund të flasë dhe të shohë mëshirën e fesë dhe afërsinë e prindërve.

Pastaj Profeti tha, në përkthim: «Qaj për gabimin tënd.» Këtu shikimi kalon nga gabimet e të tjerëve te përgjegjësia jonë. Mund t'i njohim mangësitë e të gjithëve dhe të harrojmë një të drejtë që e humbëm ose një fjalë të ashpër që thamë. Llogaria me veten zgjon pendimin dhe pengon ndjenjën mashtruese të drejtësisë, të ndërtuar nga krahasimi me dikë që e shohim më keq se veten.

Keqardhja e dobishme është ajo që çon në kthim dhe ndreqje. I kërkojmë Allahut falje, e lëmë mëkatin, vendosim të mos kthehemi dhe ua përmbushim njerëzve të drejtat. Sinqeritetin e pendimit nuk e matim vetëm me lot. Zemra mund të zbutet dhe kthimi të jetë i vërtetë edhe kur sytë nuk qajnë. Qëllimi është që zemra të mbetet e gjallë, të ketë turp para Zotit dhe të shpresojë në mëshirën e Tij.

Llogaria me veten nuk është të përsërisim se nuk vlejmë për asgjë dhe të mbetemi në vend. Emërtoje gabimin qartë, kërko shkakun e afërt dhe zgjidh çfarë të ndihmon ta lësh. Kush dobësohet në një tubim përgojimi, ndryshon bisedën ose largohet me mirësjellje; kush lëndon kur zemërohet, mëson të ndalet para se të flasë. Në gjithë këtë kërkojmë ndihmën e Allahut: zemrave u duhet mbështetja e Zotit po aq sa përpjekja e sinqertë.

Ndreqja e vetes nuk na pengon të kundërshtojmë padrejtësinë që shohim ose t'i japim tjetrit këshillën që i duhet. I bashkojmë të dyja: ndreqim atë që kemi në dorë dhe flasim me dije e drejtësi. Nuk e bëjmë bisedën për prishjen e botës perde që fsheh mangësinë tonë të afërt. Fillimi i ndreqjes mund të jetë rilidhja me një të afërm të braktisur, kthimi i parave ose ndalimi i një talljeje që e kemi bërë zakon në shtëpi.

Le të dalim sot me një vepër të qartë: një mesazh lëndues që nuk e shpërndajmë, një kohë kur dëgjojmë familjen dhe një mëkat prej të cilit pendohemi sinqerisht. Zgjidh derën më pranë nevojës sate, fillo prej saj dhe pastaj vazhdo. Shpëtimin e kërkojmë nga Allahu dhe ecim drejt tij me gjuhë që ruan të mirën, shtëpi për të cilën kujdesemi dhe zemër që i kërkon llogari vetes.

O Allah, ndreqi gjuhët, zemrat dhe shtëpitë tona. Na ndihmo të të përmendim, të të falënderojmë dhe të të adhurojmë mirë. Fali rrëshqitjet tona dhe na bëj nga ata që thonë të mirën, veprojnë sipas saj dhe kthehen tek Ti kur gabojnë.

Burimet
[1] Kuran, Kaf 50:18.
[2] Sunen et-Tirmidhi, hadithi 2406; Tirmidhiu e vlerëson hadith hasen.
[3] Sahih el-Buhari, hadithi 6018.
